Wat lobbyisten van kinderen kunnen leren

De twee meest effectieve lobbyisten die ik ken? Zonder twijfel mijn zoontje (6) en dochtertje (3). Of het nu gaat om een boterham met choco of een extra aflevering van hun favoriete tv-serie: ze halen verbazend vaak hun slag binnen.

Hoe ze daarin slagen? Ze zijn altijd top-of-mind bij mij, meesters in prioriteren, en vormen onverwachte samenwerkingsverbanden.

Deze kwaliteiten komen ook terug in wetenschappelijk onderzoek naar belangenvertegenwoordiging. Er zijn best wel parallellen met professionele lobbyisten. Wat kunnen zij van kinderen leren?

1. Het belang van “top-of-mind” zijn

Door top-of-mind (of prominent) te zijn bij een kleine groep van relevante politici en ambtenaren (en journalisten), zullen ze vaker spontaan aan jou denken, en misschien zelfs vooraf ideeën met je aftoetsen, nog voor de start van een formeel consultatietraject met (andere) belanghebbenden.

Hoe doe je dat? Zichtbaarheid helpt, maar wel met mate en op creatieve manieren, en gecombineerd met focus en betrouwbaarheid. Bijvoorbeeld door regelmatig mensen die echt een verschil maken te spreken, en ze informatie te bezorgen die waardevol en accuraat is.

Zo bouw en onderhoud je namelijk een vertrouwensrelatie, waardoor je elkaar zo goed kent dat een gesprek soms zelfs overbodig is, en je het gevoel krijgt dat je eigenlijk in hetzelfde team zit.

Een unieke relatie met andere woorden, die ouders ook met hun kinderen hebben. Waardoor ze toch altijd in je hoofd zitten, en je perfect weet wat ze belangrijk vinden, ook al zijn ze even (verdacht) stil.

2. Duidelijke prioritering: wat is je belangrijkste beleidsdossier?

Daarnaast is agenda-management, met een duidelijke prioritering van interne dossiers en projecten, essentieel. Als je niet weet wat je belangrijkste beleidsdoelstellingen zijn op korte én lange termijn, hoe kan je dan een strategie ontwikkelen? Prioriteren is met andere woorden een noodzakelijke voorwaarde voor impact.

Er zijn helaas veel organisaties die moeite hebben om intern op een transparante manier dossiers te prioriteren, en voor deze cruciale dossiers vervolgens ook meer tijd en middelen vrij te maken. Dit betekent immers ook keuzes maken voor specifieke thema’s, en dus bepaalde belangen van interne of externe stakeholders expliciet meer strategisch gewicht geven. Waardoor andere belangen en onderwerpen iets meer naar de achtergrond verhuizen. Hierbij moet je dus ook mensen (tijdelijk) ontgoochelen, wat geen eenvoudige opdracht is. Dit bevestigt ook een vaak gehoorde lobby-wijsheid: de interne lobby (binnen de eigen organisatie) is vele malen moeilijker dan de externe lobby (in de politieke arena). Het alternatief is echter een schier eindeloze lijst met prioriteiten, waar ook niemand heel gelukkig van wordt, en die geen strategische waarde heeft.

Kinderen hebben meer dromen en verwachtingen dan lobbyisten, maar zijn tegelijkertijd kampioenen van focus: ze weten heel goed wat op dit specifieke moment het allerbelangrijkste is, en gaan zelden twee of drie zaken tegelijk vragen. Bovendien zijn ze ook heel helder over wat ze absoluut niet willen. Gaan slapen, bijvoorbeeld. Toegegeven, hierbij halen de kortetermijndoelstellingen meestal de bovenhand op prioriteiten op langere termijn. Maar een goed samenspel tussen korte -  en lange termijnplannen vormt ook voor professionele lobbyisten een grote uitdaging.

3. Onverwachte samenwerkingsverbanden

Kinderen die samenwerken? Toegegeven, competitie is vaak de eerste reflex, zowel voor aandacht als voor nieuw speelgoed. De strijd om 1 klein koekje kan net zoals in de politieke wereld heel intens zijn en lang duren, waardoor er soms niets uitgedeeld wordt. 

Maar soms staan de neusjes geheel onverwacht in dezelfde richting. Een uitstap naar een pretpark? Dat is wel gemakkelijk deelbaar. En dan ontstaat er plots een eensgezind geluid, waarbij mijn zoontje en dochtertje moeiteloos samen dezelfde boodschap kunnen herhalen.

De vraag is natuurlijk hoe stevig die consensus is. Eens in het pretpark, komen er snel verschillende voorkeuren naar voren, en wilt mijn zoontje eerst naar de spectaculaire rollercoaster, terwijl mijn dochtertje de voorspelbaarheid van de draaimolen verkiest. Maar ondertussen hebben ze ons toch maar mooi overtuigd om naar het pretpark te gaan.

Ook in lobbyen kunnen samenwerkingsverbanden, zeker tussen onverwachte bondgenoten, heel krachtig zijn. Alleen lobbyen? Dat is zelden een recept voor succes, en roept bij politici terecht de vraag op wat het breder maatschappelijk belang is van de vraag die op tafel gelegd wordt. Informele afstemming met gelijkgezinden is daarom vaak een minimale voorwaarde, en soms zijn zichtbare samenwerkingsverbanden met onverwachte bondgenoten noodzakelijk om een groot maatschappelijk draagvlak zichtbaar te maken.

En ook hier is elkaar vasthouden de grote uitdaging. Soms zijn organisaties het wel eens over de doelstelling (zoals ambitieuzer klimaatbeleid of vereenvoudigen van administratieve lasten voor ondernemers), maar liggen de ideeën over hoe dat concreet vorm moet krijgen verder uit elkaar dan gedacht. Of blijkt de samenwerking toch meer transactioneel, en ontbreekt een gedeeld collectief belang.

4. Relaties, relaties, relaties

De kern van deze drie kwaliteiten? Ze draaien eigenlijk allemaal om goede relaties: met beleidsmakers, met je achterban, en met andere maatschappelijke organisaties.

Uitstekende relaties, met een blik op vandaag en op de toekomst, kunnen een doordachte strategie misschien zelfs overbodig maken.

De paradox is dat belangenbehartigers elke dag acties ondernemen en gesprekken voeren die deze vertrouwensband mee vorm geven, maar tegelijkertijd het gevoel hebben geen ruimte en tijd te hebben om echt duurzame relaties te ontwikkelen. Terwijl elke ontmoeting daar toch een kans voor biedt. En dat is meteen laatste troefkaart die mijn kinderen hebben: zelfs als ze er eens niet in slagen mijn aandacht te krijgen, ongelukkig prioriteren of solo slim spelen, geef ik ze met genoegen de volgende dag een nieuwe kans om hun dromen waar te maken. Ze mogen dan niet altijd even betrouwbaar zijn, ze zijn wel voor altijd samen met mij op pad.